Kompost maken: zo zet je tuinafval om in goud voor je bodem

Kompost herstellung, oftewel het zelf maken van compost, is een van de eenvoudigste manieren om je tuin te verbeteren en tegelijk minder afval te produceren. Wat veel mensen niet weten, is dat het proces grotendeels vanzelf gaat. Bacteriën, schimmels en kleine diertjes doen het grootste deel van het werk. Jij hoeft alleen maar de juiste omstandigheden te scheppen. Het resultaat is een donkere, kruimelige stof die je bodem voedt en je planten sterker maakt.

Wat er in een composthoop gebeurt

Compostering is een biologisch proces waarbij organisch materiaal wordt afgebroken. Dit gebeurt met behulp van zuurstof, en dat maakt het anders dan gewoon rotten. Micro-organismen zoals bacteriën en schimmels breken plantaardig en organisch materiaal stap voor stap af. Daarbij ontstaat warmte, soms wel 60 graden in het midden van de hoop. Die warmte is nuttig: het doodt ziektekiemen en onkruidzaden. Na verloop van tijd verandert het ruwe materiaal in een stabiele, humusrijke stof die de bodemstructuur verbetert en voedingsstoffen vrijgeeft aan planten.

Welk materiaal je kunt gebruiken

Een goede composthoop bestaat uit twee soorten materiaal. Aan de ene kant heb je stikstofrijk materiaal, zoals grasmaaisel, groente en fruitresten, koffiedik en verse tuinresten. Aan de andere kant heb je koolstofrijk materiaal, zoals droge bladeren, karton, takjes en stro. De verhouding is ongeveer één deel stikstofrijk op twee of drie delen koolstofrijk materiaal. Dat klinkt technisch, maar in de praktijk is het simpel: wissel steeds een laag nat en fris materiaal af met een laag droog en grof materiaal. Wat je beter niet kunt toevoegen, zijn vlees, vis, zuivelproducten en ziek plantmateriaal. Die trekken ongedierte aan of verspreiden ziektes door de tuin.

Hoe je de composthoop beheert

Vocht en lucht zijn de twee dingen die je goed in de gaten moet houden. Het materiaal in de hoop moet zo vochtig zijn als een uitgeknepen spons: niet droog, niet druipnat. Als het te droog is, voeg je wat water toe. Als het te nat is, meng je er wat droog materiaal doorheen. Om de hoop genoeg lucht te geven, is omschepppen belangrijk. Doe dit elke twee tot vier weken. Daardoor verloopt de omzetting sneller en krijgt de hele hoop gelijkmatig de kans om af te breken. Sommige mensen gebruiken een compostvat, anderen kiezen voor een open hoop in een hoek van de tuin. Beide werken prima, zolang de basis van de hoop in contact staat met de grond. Zo kunnen regenwormen en andere bodemdieren er makkelijk bij.

Wanneer de compost klaar is en hoe je hem gebruikt

Rijpe compost ruikt naar bos en aarde, niet naar rotte groente. De structuur is kruimelig en je herkent het oorspronkelijke materiaal niet meer terug. Afhankelijk van de weersomstandigheden en hoe vaak je omspit, duurt het proces drie maanden tot een jaar. Compost die nog niet helemaal rijp is, kun je als mulchlaag op de bodem leggen. Die werkt dan als bescherming tegen uitdroging en onkruid. Volledig rijpe compost meng je door de bovenste laag van de tuingrond, of je gebruikt het als voedingsrijke potgrond voor moestuinbedden. Een paar centimeter per jaar is al genoeg om zichtbaar verschil te maken in de gezondheid van je bodem.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het voordat compost klaar is?
De tijd die nodig is om compost te maken, hangt af van meerdere factoren. Als je de hoop regelmatig omspit, voldoende vocht toevoegt en een goede mix van materialen gebruikt, kan compost al na drie maanden klaar zijn. Zonder omscheppen duurt het vaak zes maanden tot een jaar. Warmte versnelt het proces, dus in de zomer gaat het sneller dan in de winter.

Kan ik compost maken in een kleine tuin of op een balkon?
Compost maken in een kleine tuin of op een balkon is goed mogelijk. Voor kleine ruimtes zijn er compacte compostvaten verkrijgbaar. Er bestaan ook speciale wormencompostbakken, die zelfs binnenshuis gebruikt kunnen worden. Die zijn reukvrij als je ze goed beheert en geschikt voor keukenresten zoals groente en fruitschillen.

Waarom wordt mijn composthoop niet warm?
Als een composthoop niet warm wordt, heeft de hoop waarschijnlijk te weinig stikstofrijk materiaal, te weinig vocht of te weinig volume. De hoop moet minimaal een kubieke meter groot zijn om voldoende warmte vast te houden. Voeg vers grasmaaisel of keukenresten toe en controleer of het materiaal vochtig genoeg is. Een keer goed omscheppen helpt ook om de activiteit op gang te brengen.

Is compost hetzelfde als potgrond?
Compost en potgrond zijn niet hetzelfde. Compost is een bodemverbeteraar die je toevoegt aan bestaande grond om die voedingsrijker en luchtiger te maken. Potgrond is een mengsel van verschillende materialen, soms inclusief compost, dat speciaal is samengesteld om planten in potten te laten groeien. Je kunt rijpe compost wel mengen met andere materialen om zelf een eenvoudige potgrond te maken.