Nachhaltige gebäude: zo bouwen we aan een betere toekomst

Nachhaltige gebäude zijn gebouwen die zo zijn ontworpen dat ze zo min mogelijk schade toebrengen aan het milieu. Ze gebruiken minder energie, gaan langer mee en zijn beter voor de mensen die erin wonen of werken. Steeds meer architecten en bouwers kiezen voor deze aanpak, en dat is te zien in steden over de hele wereld. Van houten wolkenkrabbers in Noorwegen tot groene gevels in Singapore: duurzame bouw is allang geen uitzondering meer.

Wat een groen gebouw anders maakt

Een duurzaam gebouw verschilt op veel punten van een gewone constructie. Het begint al bij de materiaalkeuze. Hout, bamboe en gerecyclede bouwmaterialen zorgen ervoor dat er minder CO2 vrijkomt tijdens de bouw. Daar komt bij dat zulke gebouwen vaak slim zijn ontworpen om zonlicht optimaal te benutten, zodat er minder kunstlicht en verwarming nodig is. Een goed voorbeeld is het SKAIO-gebouw in Heilbronn, Duitsland. Dit is een van de hoogste houten gebouwen van Europa en laat zien dat je ook in de hoogte kunt bouwen met duurzame grondstoffen. Tegelijk zorgt slimme isolatie ervoor dat er in de winter nauwelijks warmte verloren gaat en in de zomer geen overbodige hitte binnenkomt.

Energie opwekken en slim gebruiken

Veel milieuvriendelijke gebouwen wekken hun eigen energie op. Zonnepanelen op het dak en gevels zijn daarvoor het meest gebruikt. Sommige gebouwen produceren zelfs meer energie dan ze zelf verbruiken. Die extra stroom gaat dan terug het elektriciteitsnet in. Dat heet een energiepositief gebouw. Warmtepompen en vloerverwarming op basis van geothermische energie zijn ook populaire technieken. Regenwater wordt opgevangen en hergebruikt voor toiletten of de bewatering van groene daken. Al deze maatregelen samen zorgen ervoor dat de energierekening veel lager uitvalt en dat het gebouw minder afhankelijk is van fossiele brandstoffen.

Groene gevels en natuur in de stad

Beplante gevels en groene daken zijn niet alleen mooi om te zien. Ze helpen ook om de temperatuur in de stad te verlagen, wat in warme zomers steeds belangrijker wordt. Planten absorberen CO2 en fijnstof, waardoor de luchtkwaliteit verbetert. In Singapore staat het Jewel Changi Airport als een van de meest opvallende voorbeelden van groene architectuur. Het gebouw heeft een binnentuin met een waterval van 40 meter hoog en duizenden planten. In Europa wint de zogenaamde bosgebouw steeds meer terrein: flatgebouwen bedekt met bomen en struiken op elke verdieping. Het Bosco Verticale in Milaan is hier het bekendste voorbeeld van. Zulke projecten laten zien dat natuur en stad prima samen kunnen gaan.

Certificaten en normen voor duurzame bouw

Om te bepalen hoe duurzaam een gebouw werkelijk is, bestaan er internationale certificaten. LEED, BREEAM en DGNB zijn de bekendste. Ze beoordelen gebouwen op punten zoals energieverbruik, waterbesparing, materiaalkeuze en binnenluchtkwaliteit. Een gebouw met een hoge BREEAM of LEED score heeft bewezen dat het aan strenge eisen voldoet. In Duitsland kent men ook de DGNB, wat staat voor Deutsche Gesellschaft für Nachhaltiges Bauen. Dit keurmerk kijkt niet alleen naar milieu, maar ook naar hoe prettig een gebouw is voor de gebruikers en hoe goed het financieel presteert over de hele levensduur. Zulke keurmerken helpen opdrachtgevers, huurders en kopers om een weloverwogen keuze te maken bij het vergelijken van gebouwen.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een passiefhuis en een energieneutraal gebouw?
Een passiefhuis is zo goed geïsoleerd dat het nauwelijks extra verwarming nodig heeft. De warmte van mensen, apparaten en zonlicht is genoeg om het huis op temperatuur te houden. Een energieneutraal gebouw gaat een stap verder: het wekt zelf evenveel energie op als het verbruikt, bijvoorbeeld via zonnepanelen. Een passiefhuis kan energieneutraal zijn, maar dat hoeft niet altijd.

Zijn duurzame gebouwen duurder om te bouwen?
Duurzame gebouwen zijn bij de bouw soms iets duurder dan gewone gebouwen. De meerkosten zitten in betere materialen en slimme technieken. Daar staat tegenover dat de kosten voor energie en onderhoud over de jaren veel lager zijn. Op de lange termijn verdienen de meeste groene gebouwen de extra investering terug.

Wat zijn groene daken en wat doen ze precies?
Groene daken zijn dakoppervlakken waarop planten groeien. Ze houden regenwater vast, verlagen de temperatuur op het dak en zorgen voor extra isolatie. Dat helpt het gebouw in de zomer koeler te houden. Tegelijk bieden ze een leefplek voor insecten en vogels, wat goed is voor de biodiversiteit in de stad.

Kan een bestaand gebouw ook duurzamer worden gemaakt?
Ja, bestaande gebouwen kunnen worden aangepakt om ze milieuvriendelijker te maken. Dat heet renoveren of verduurzamen. Denk aan het plaatsen van betere isolatie, het vervangen van oude ramen door driedubbel glas, het installeren van zonnepanelen of het aansluiten op een warmtepomp. Zulke aanpassingen verlagen het energieverbruik flink, ook zonder dat het gebouw volledig opnieuw gebouwd hoeft te worden.